🔆ઓજસ પાલનપુરી ~ મારી દશાની🔆 -

મારી દશાની મારા ઉપર કંઈ અસર નથી,
નિશ્ચિંત છું હું, જાણે કશીયે ફિકર નથી.

પુષ્પોના સ્મિતમાંય ખુશાલીનાં ગીત છે,
એ ઓર વાત છે, કોઈ શબ્દો કે સ્વર નથી.

આપ્યું છે એમણે શું તને પણ કંઈ વચન?
ઓ રાત! તુજને કેમ જવાની ફિકર નથી?

લોકો કહે છે, ‘આજ દિવાળીની રાત છે.’
સંભવ છે એવું હોય, મને તો ખબર નથી.

ભાવિ ખુશીને હાલના ગમમાં હું જોઉં છું;
મોસમ બહારનીય ઘટાઓ વગર નથી.

દુનિયાથી હાથ ઉઠાવીને બેઠો છું આજકાલ;
આવી શકે તો આવ, હવે કોઈ ડર નથી.

વીતી હો જેને એ જ દયાળુ બની શકે;
દુઃખની પરખ કોઈને અનુભવ વગર નથી.

છે કેટલા પ્રકાર રુદનના એ જોઈ લો;
એ ના જુઓ કે પાંપણો અશ્રુથી તર નથી.

‘ઓજસ’ મળી ગઈ છે ગુલોમાં જગ્યા મને,
ઝાકળ છું હું કે ખાર છું, એની ખબર નથી.

~ ઓજસ પાલનપુરી (25.7.1927-4.10.1969)

ગુજરાતી સાહિત્યને આવા ઊંડા અને અદભુત શેર આપનાર ગઝલકાર ઓજસ પાલનપુરી પાલનપુરી ગઝલ ઘરાનાનું એક અનમોલ મોતી છે . તેમનું મૂળ નામ મોટામિયાં અલીમિયાં સૈયદ હતું. તેમનો જન્મ પાલનપુરમાં થયો હતો. પિતાનું નામ અલીમિયાં અને માતાનું નામ હદનબીબી હતું. વિશ્વ વિખ્યાત પાલનપુરી ફોટોગ્રાફર સ્વ.એ. એલ .સૈયદના તેઓ સગા ભત્રીજા થાય. તેમના દાદા લાલમિયાં સૈયદ પણ નવાબી સમયમાં ‘લાલ’ ઉપનામે ઉર્દૂ ગઝલો લખતા હતા, જેમનો ‘કુલ્લિયાતેલાલ’ નામનો ગઝલસંગ્રહ પ્રગટ થયેલ. આમ ઉર્દુ ગઝલનો વારસો એમને મળ્યો હતો.

ઓછા અભ્યાસ છતાં ઉર્દુ ગઝલ ઉર્દુ સાહિત્યના શાયરો મીર , જિગર મુરાદાબાદી , મજરુહ સુલતાનપુરીના ઊંડા અભ્યાસી હતા. દાદા ઉર્દુ ગઝલકાર હોઈ ગઝલના વાતાવરણમાં જ આ સર્જકનો ઉછેર થયો ,ઉર્દુમાં ફરોગ (પ્રકાશ) પાલનપુરી નામે તેઓ ઉર્દુ ગઝલ લખતા થયા ગુજરાત ઉર્દુ સાહિત્ય અકાદમી એમનો ઉર્દુ ગઝલ સંગ્રહ પ્રકાશિત કર્યો છે તેઓ શૂન્ય પાલનપુરીના શિષ્ય હતા એટલે જ અરૂઝના ચુસ્ત આગ્રહી હતા .

આ સર્જક પાલનપુરથી થોડે દૂર લાલાવાડામાં ખેતીવાડી સંભાળતા હતા. જીવનભર આર્થિક સંકડામણમાં રહેતા છતાં પણ કોઈની પાસે જીવનભર હાથ ના લંબાવતા એવા સ્વમાની કવિ વિશે શાયર ‘મરીઝે’ કહ્યું છે કે “ગુજરાતનો હોનહાર ગઝલકાર પાલનપુર પાસેના લાલાવાડાના બગીચામાં તૈયાર થઈ રહ્યો છે.”

તેમના જીવનના અંતિમ વરસોમાં જુના ડાયરામાં આવેલા મકાનના ઓટલા પર ગઝલોની ચર્ચા જામતી. રાતોની રાતો મિત્રો જિગર મુરાદાબાદીથી સાહિર લુધિયાનવી સહિતના ગઝલકારોની ગઝલચર્ચા થતી હતી. જીવનની અંતિમ પળોમાં પણ ગઝલની ચર્ચા કરતા હતા, ત્યાં રાત્રે ઓટલા પર અચાનક આવી ચઢેલ સર્પના દંશથી તારીખ 04/10/1969 ના રોજ અવસાન થયું. તેમનો એકમાત્ર ગઝલ સંગ્રહ ‘ઓજસ’ મરણોત્તર પ્રકાશિત થયો છે.~ ‘શિલ્પી’ બુરેઠા. કચ્છ

***

આજે સહુ સ્વનામ ધન્યતામાં પડ્યા છે ત્યારે એક સંપાદકીય ઉચ્ચ કોટિની સજ્જતા સાથે તમે ડિજિટલ મીડિયાને સાહિત્ય સેવાનું પ્રમુખ માધ્યમ માનીને જે કામ ઉપાડ્યું છે તે કોઇ એકલ વીરાંગનાથી થાય એવું નથી. હું આ ઉપક્રમ તરફ બહુ જ સન્માનથી જોઉં છું. – દિલીપ ભટ્ટ (વરિષ્ઠ પત્રકાર : ગુજરાત સમાચાર)

***