🔆રીના મહેતા ~ હું કોઈ નથી🔆 

*હું કોઈ નથી*

હું કોઈ નથી 
કેમ કે 
ખંડ, દેશ, રાજ્ય, શહેર 
ધર્મ, જ્ઞાતિ, જાતિ, વર્ગ
મને અલગ દર્શાવે છે અન્યથી. 

મારું કંઈક હોવું 
એટલે કે છેવટે માણસ હોવું પણ
મારી બહાર લીટી પાડે છે. 

મને તો મારું 
પંખી, પ્રાણી, વૃક્ષ, ફૂલ કે 
જીવ-જંતુથીયે અલગ હોવું 
હવે મંજૂર નથી. 

પંખીને કે વૃક્ષને પોતાનું નામ ખબર નથી 
કે એટલી યે ખબર નથી કે 
પોતે પંખી કે વૃક્ષ છે. 
ને તેથી જ તેઓ
આકાશ અને પૃથ્વીને જોડી શકે છે. 

વહેલી પરોઢે, નિર્જન બપોરે 
સમી સાંજે કે શાંત રાત્રિએ 
તેઓ સાથે  પળ બે પળ 
ચૂપચાપ બેસું છું  ત્યારે  
એકાએક
મારી બહારની બધી લીટીઓ ભૂંસાઈ જાય છે 

ને કોરા આકાશમાં 
મારું પ્રતિબિંબ જોવા જાઉં છું તો 
જોઉં છું,
હું કોઈ નથી. 
હું નથી. 
નથી. 

~ રીના મહેતા 

દિવ્ય ભાસ્કર @ કાવ્યસેતુ 397 @ 17 સપ્ટેમ્બર 2019 * લતા હિરાણી

આ કવિતાનું શીર્ષક જ છે, ‘હું કોઈ નથી’ ! શૂન્યમાંથી નીકળી શૂન્યમાં ભળી જવું, એ અધ્યાત્મનો આવિષ્કાર છે. આ વિચાર વિવેકનું એવરેસ્ટ છે. અહીંયા એ જ વાત પણ સંપૂર્ણ માનવીય પરિપ્રેક્ષ્યમાં મુકાઇ છે. જો કે એને માનવીય કહેવામાં કવયિત્રીની ભાવનાને અન્યાય થઈ શકે કેમ કે એ પોતે માનવીની લીટીમાં ઊભા રહેવાયે તૈયાર નથી. ‘હું નથી’ના ઉંબરે ઊભા રહીને એક અવકાશમાં, શૂન્યાવકાશમાં ઓગળી જવા માંગે છે, પોતાના અસ્તિત્વનો જ ઇનકાર છે પણ એવું ઈચ્છવું એ માનવીય છે એટલે આપણે એને માનવીય પરિપ્રેક્ષ્યમાં કહેશું. સ્વાભાવિક છે કે પશુ-પક્ષી, જીવ-જંતુ કોઈ ઇચ્છા રાખવા સમર્થ નથી.

અહીં અસ્તિત્વનો ઇનકાર જરૂર છે પણ સંપૂર્ણ હકારાત્મક રીતે. એમાં ક્યાંય કોઈનો વિરોધ નથી, કોઈ ફરિયાદ નથી, કોઈ દુખ-પીડા નથી. હવાની એક લહેર હોય, સાગરમાં એક બુંદ હોય, કદાચ એ જ રીતે જીવવું એમને મંજુર છે. એમને કશું પામવુંય નથી. એકાત્મની આ ચરમ સીમા છે. સ્વીકારની આ પરમ ક્ષણ છે. અહીં અસ્તિત્વ અંગે એક વિચાર છે પણ વિચાર, વિચાર જ ન રહી શકે એવી આ અનુપમ અવસ્થા છે. ‘નથી’નો ત્રણ વારનો રણકો, આ ઓગળી જવાની ઇચ્છાને કેટલી દૃઢ બનાવે છે!

વહેલી પરોઢે, નિર્જન બપોરે / સમી સાંજે કે શાંત રાત્રિએ / તેઓ સાથે  પળ બે પળ / ચૂપચાપ બેસું છું  ત્યારે  / એકાએક / મારી બહારની બધી લીટીઓ ભૂંસાઈ જાય છે….

અને આ લખતાં વિચાર આવે છે કે મૌનને લોકો શસ્ત્ર કેમ કહી શકતા હશે ? મૌનમાં ઓગળી જવાની આ અવસ્થા છે. મૌનની મિરાત જેને મળે એની ધન્યતાની સીમા ન રહે !  આ સ્થિતિ અનુભવી હોય એ એની અદભૂતતા સમજી શકે. જાત સાથે જીવવાની જરા સી ટેવ પડે તો જગતની જરાય જરૂર ન રહે…. બહારનો અવકાશ અંદર અડ્ડો જમાવે ને પછી શૂન્યતાના પરમ આનંદની અનુભૂતિ થાય… આ વિચારને વંદન.  
🙏🏻આપે ‘કાવ્યવિશ્વ’ની મુલાકાત લીધી, આભાર. પ્રતિભાવ લખશો ને! અને આ સાઇટ subscribe પણ કરશો ને! 🙏🏻

***
‘કાવ્યવિશ્વ’ વિશે વિદ્વાનોના પ્રતિભાવો
મનની એક બારી ખોલીએ ને સામે હોય આપણા સમગ્ર અસ્તિત્વને આલોકિત કરી દેતું બહેન લતા હિરાણીનું ‘કાવ્યવિશ્વ’ ! નવતા, નિત્યનૂતનતા અને હોય નવોન્મેષ ! ~ મનોહર ત્રિવેદી
***   

🌹દિનવિશેષ 20 ઓગસ્ટ🌹

કબૂતર