🔆દેવેન્દ્ર વાણિયા ~ વખાનું ગાણું🔆

*અગરિયો*

વખાનું ગાણું ગાય, અગરિયો રણ વચાળે
એની મેલી ઘેલી કાય, અગરિયો રણ વચાળે.

જોખમ ખેડયા જીવનભર, એને કદી ના એનો ડર
જીવન એનું પડકાર છે, એ તો આપત્તિઓનું ઘર.
ચાલો મળીને ચેતવીએ, એને સૂરજને અજવાળે ….

સુકીભઠ આ ધરા, એના જીવનમાં ખારાશ
ખારાદરીયે મીઠી વીરડી, એને કદીક મળ્યાની આશ
મૂક મને કર્મ કરે, એને મળશે કોઈક કાળે …..   

કામ ખુબ ને વળતર ઓછું, તોય નહીં આરક્ષણ
અભણ અને અબુધ અગરિયો, જાણે ગાયનું ધણ
ક્યાં આઝાદ છે હજુ અગરિયો, જઈએ રણવચાળે….

અમુલ વારસો અગર આપણો, કરીએ એનું જતન
અગર બચાવો અગરિયાને, થાયે ના એનું પતન
ચાલો મળીએ ચેતવીએ એને, વાત કરીએ વેવારે…

ખમીરવંતી ખારી ભોમ, એનો માનવી છે બહુ મીઠો
તોય કદી ના મનમાં આણે, એની પરોણાગત દીઠો
‘સ્નેહ’ સરવાળે સદાય ઊંચો, લાગણીઓની પાળે….

~ દેવેન્દ્ર વાણિયા

દિવ્ય ભાસ્કર @ કાવ્યસેતુ 398 @ 24 સપ્ટે. 2019

કેટલાક લોકો, કેટલીક જાતિઓ, કેટલાક શ્રમભર્યા કામો આપણી જીંદગીનો અભિન્ન હિસ્સો હોય છે અને છતાંય આપણે તેમને લગભગ ભૂલી જ ગયા હોઈએ છીએ. એમાંની એક એ અગરીયા પ્રજા. જે સબરસના શુકનથી આપણું નવું વર્ષ શરૂ થાય છે. એને પકવનારો કેવા હાલમાં જીવે છે ! મીઠા વિના એક દિવસ તો શું, એક ટંક પણ ન ચાલે, એના વિના ભોજન બેસ્વાદ બની જાય છતાંય એ મીઠું પકવનારા લોકોને ભાગ્યે જ કોઈ યાદ કરતું હશે.

ખેડૂતના ગુણગાન ગવાતા રહે છે કે કેટલાં કષ્ટો વેઠીને એ આપણાં માટે અનાજ પકવે છે. આપણે એને ધરતીપુત્ર કહ્યો છે, અન્નદાતા પણ કહ્યો છે અને એ યથાર્થ જ છે. એમાં કોઈ અતિશયોક્તિ નથી, પણ આ અગરીયાઓ ? હા, એ પ્રજા ભાગ્યે જ યાદ આવે છે અને એમની વિપદાઓનો તો કોઈ પાર નથી. ધગધગતા તાપમાં ચારેકોરથી વહેતી લૂ વચ્ચે એ કામ કર્યે જ જાય છે. આવી જગ્યાએ અને આવા સંજોગોમાં કામ કરનાર માનવી કેટલો ગરીબ હોય ! એની પાસે કેવા કપડાં હોય ને કેવી સગવડ ! આપણે કલ્પી જ શકીએ છીએ. જાતને બાળીને આવા માનવી આપણને ઠારે છે. ખુદ લૂખુંસુકકું ખાઈને આપણા ભોજનમાં સ્વાદ ઉમેરે છે. યાદ કરીએ કે જરાક મીઠું ઓછું વત્તું થઈ જવાના કારણે કેટલાય ઘરોમાં સમરાંગણો પણ ખેલાઈ ગયા હશે !

આ રચનાને કવિતા તરીકે તપાસવાની જરૂર નથી. અલબત્ત અહીં ગીત સ્વરૂપ છે જ પણ કહેવાનો મતલબ એ કે આ લખનારની એટલે કે કવિની આપવીતી છે, પોતે અનુભવેલા આકરા સમયનો દસ્તાવેજ છે. આ રચના શબ્દોમાં વણાયેલું સત્યનું સબરસ છે. ચપટી મીઠાને માટે, પરિવારનું પેટ ભરવા માટે રણમાં નદીની જેમ રેલાવેલા પરસેવાની કહાણી છે. સલામ અગરિયા ભાઈઓ તમને!   

કવિતા લાંબી છે. દેવેન્દ્રભાઈને પૂછતાં એમણે પરમીશન પણ આપેલી કે બહેન તમારે જેટલી પંક્તિઓ લેવી હોય એટલી લો, વધારે લાગે તો કાપી નાખો પણ આ વાત લોકો સુધી પહોંચાડો. લખતી વખતે એ પણ થયું કે મારા શબ્દોની આ કવિતાને ક્યાં જરૂર છે ? એ સ્વયંસ્પષ્ટ છે અને આ વાત પૂરેપૂરી લોકો સુધી પહોંચવી જોઈએ. તમે મારી વાત સાથે જરૂર સંમત થશો.  

🙏🏻આપે ‘કાવ્યવિશ્વ’ની મુલાકાત લીધી, આભાર. પ્રતિભાવ લખશો ને! અને આ સાઇટ subscribe પણ કરશો ને! 🙏🏻

***
‘કાવ્યવિશ્વ’ માટે વિદ્વાનોના પ્રતિભાવ

લતાબેન તમારી મહેનતે રંગત લાવી દીધી. આવું કામ કરવું કાંઈ સહેલી વાત નથી. સાહિત્યની પ્રીતિ સિવાય આ સંભવી શકે નહીં. – ડો. મોહન પરમાર
***

🌹દિનવિશેષ 23 ઓગસ્ટ🌹 

હું ને કથા ~ રઘુવીર ચૌધરી