🔆દક્ષા પટેલ ~ સૂરજ આજે🔆

સૂરજ આજે જિદે ભરાયો છે
રસ્તાનો ડામર પીગળીને
જાણે શહેર આખામાં રેલાયો છે.

સૂરજ હવે મરણિયો થયો છે
ને સડકો મૃગજળની જનેતા બની છે
રસ્તાની કોરે ઊભેલા
ગરમાળાના હારબંધ વૃક્ષો
તડકો પી પીને ખીલવે છે, ઢગલાબંધ ફૂલો
સૂરજ અણનમ ઊભો છે, મેદાને એકાકી

રસ્તા પરનો મોચી, સાયકલવાળૉ, લારી ગલ્લાવાળો
સૌ ગોઠવાયા છે ગરમાળાને છાંયે
સૂરજ ધીમો પડવાનું નામ નથી લેતો
ને ગરમાળો પણ પોપકોર્નની જેમ
ફોડે જાય છે પીળાચટ્ટાક ફૂલ..

ફૂલો જ ફૂલો
જાણે અનેક નાના સૂરજના
પ્રતિદ્વંદ્વ માટે !!! 

~ દક્ષા પટેલ

દિવ્ય ભાસ્કર @ કાવ્યસેતુ 358 @ 4 ડિસેમ્બર 2018 * લતા હિરાણી 

કવયિત્રી દક્ષા સરસ મજાનું પ્રકૃતિકાવ્ય ! કવયિત્રી અમદાવાદના છે અને અમદાવાદીઓ માટે તડકો એ જીવનનો એક ભાગ છે. આમ તો આ વાત સૌને માટે હોય પણ હવે એવું થઈ ગયું છે કે અમદાવાદમાં અગિયાર મહિના ઉનાળો અને માંડ એકાદ મહિનો શિયાળો ! આમ તો શિયાળોય નહી, ‘શિયાળા જેવું’ જ કહેવાય કે જ્યારે ગરમી ખાસ ન થાય. લગભગ નવેમ્બરથી શરૂ થઈ જતી અને ફેબ્રુઆરીના અંત સુધી ઠરીઠામ થઈને રહેતી ઠંડીને હવે અમદાવાદમાં એકાદ મહિનાથી વધારે રહેવું નથી ગમતું. આ આસ્વાદ છપાશે ત્યારે એટલે કે ચોથી ડિસેમ્બરેય હજી બપોરને ‘એસી’ વગર ગમતું નહીં હોય ! જવા દો, આ તો આડવાતથી શરૂઆત થઈ ગઈ !

અહીં તો કાળઝાળ ઉનાળે પીળાચટ્ટાક ફૂલો વેરતાં મજાના ગરમાળાની વાત છે. માથે ધોમધખતો સૂરજ તાંડવ કરતો હોય, તડકાને કારણે જીવન હાલ બેહાલ હોય, સડકો પર મૃગજળના સાથિયા રચાતા હોય આવા વસમા સંજોગોમાંય ગરમાળાના કે કોઈપણ ફૂલો આંખને ભલે ક્ષણભર પણ જે ઠંડક આપે એ અદભૂત હોય છે. લૂમેઝૂમે લચકતો ગરમાળો રસ્તા ઉપર તો બે ઘડી આંખને ઠારે જ છે પણ કવિતાના અંતમાં, આ વૃક્ષ એના સેંકડો ફૂલોથી જાણે સૂરજ સાથે સ્પર્ધામાં ઉતરે છે એ કલ્પન હીંચકે બેસીને ઝૂલતા ઝૂલતા કવિતા વાંચતાં હોય તો ‘એસી’ને એકકોર મૂકીને હૈયે ટાઢક પ્રસરાવી દે એવું અદભૂત બન્યું છે. અછાંદસ કાવ્યની આ જ વિશેષતા છે. શરૂઆતમાં જાણે કોઈ વર્ણન વાંચતાં હોય એવું લાગે પણ એમાં વચ્ચે કોઈક નમણા સ્પંદનો મનને સ્પર્શી જાય અને અંતમાં કોઈ વિશેષ ચમત્કૃતિથી કાવ્યતત્વને હૃદયવત કરી દે ! ઉદાહરણ તરીકે ‘ગરમાળાના હારબંધ વૃક્ષો / તડકો પી પીને ખીલવે છે / ઢગલાબંધ ફૂલો…’ અહી તડકો પીવાની વાત કે એની પહેલાં આવેલ પંક્તિઓમાં સૂરજની જિદ્દે ભરાવાની કે મરણિયા થવાની વાતમાં ભરપૂર કાવ્યાત્મકતા છે.

આ સુવાંગ પ્રકૃતિકાવ્ય છે પણ જીવનમાંય કેટકેટલા તડકા પીધા પછી સમજણના ફૂલ ખીલે છે ! તડકાઓ બાહ્ય હોવા જરૂરી નથી. સાવ સુંવાળા દેખાતા જીવનમાં અંદરના તાપ અભરે ભર્યા હોય છે જેની જાણ બહારના લોકોને ખાસ નથી થતી. અનેક ઠોકરો, અનેક ભૂલો અને એના માઠા પરિણામોની પોતાને જ ખબર હોય છે પણ સમજણના ફૂલો બેસે, ખીલે ત્યાં તો જીવનનો ઉતરાર્ધ આવી જાય છે. આમ તો આ જીવનભર ચાલતી પ્રક્રિયા છે તોયે ‘ઠરેલપણું’ ઠરીઠામ થતાં બહુ વાર લાગે છે. પૂર્ણત્વ તો ઋષિઓને પણ દુર્લભ છે તો માનવીનું શું ગજું ? શ્રાપોની તમામ કથાઓ એ જ સિદ્ધ કરે છે ને ! જેમને થોડીક ‘સમજણ’ ઊગે છે એ વર્ગ બહુ નાનો છે ને અણસમજની દુનિયામાં જીવીને આયખું પૂરું કરનાર લોકોનો વર્ગ બહુ મોટો ! આનું જ નામ માયા ? આનું જ નામ સંસાર ને !

ચાલો, સૌને ‘સમજણ’ના ફૂલો ખીલે એવી શુભેચ્છાઓ સાથે ફરી કવિ હરિશ્ચંદ્ર જોશીની થોડીક પંક્તિઓ પાસે …

તડકો ચાખો

પીળચટ્ટો પીરસાયો રે તડકો ચાખો / સૂરજ, લ્યો મલકાયો રે તડકો ચાખો                                            

આળસ મરડી સૂરજમુખીની કળીઓ મલકે / કલરવની પાંદડીઓ વેરી પંખી ચહકે

ઊજળી કોઇ ટપાલ અધૂકડાં દ્વારે સરકે / ભોર ઉપર ભભરાયો રે…..  તડકો ચાખો…….

🌹દિનવિશેષ 29 ઓગસ્ટ🌹 

ચુડિયાં