🔆રાજુલ ભાનુશાલી ~ વસીને બારસાખે🔆

વસીને બારસાખે પાંગરી છું હું 
ફક્ત વરને નહીં, ઘરને વરી છું હું

કહે, એથી અનેરું સુખ શું હોવાનું?
તું પણ છે સાંવરો, ને સાંવરી છું હું!

લખી લીધા લલાટે લાભ ને શુભ પણ,
સ્તવનનો સૂર છે તું, ઝાલરી છું હું

નથી આ પાર કે તે પાર, તો ક્યાં છું?
પળેપળ આ વલયમાં વિસ્તરી છું હું 

અલા, મારી નજર ઉતારજે ક્યારેક
તું ઘરનો મોભ હોઇશ, પણ ધરી છું હું!

મેં મારો વ્યાપ ખુદ આંક્યો છે એ રીતે 
પ્રથમ પત્ની, પછી મા.. આખરી – છું ‘હું’..

~ રાજુલ ભાનુશાલી

દિવ્ય ભાસ્કર @ કાવ્યસેતુ 355 @ 13 નવેમ્બર 2018 * લતા હિરાણી

દાંપત્યજીવનની મીઠાશનાં કાવ્યો ઓછા મળે છે… અહીંયા માત્ર મીઠાશ નથી, ગૃહિણીનો આગવો મિજાજ પણ સરસ પ્રતિબિંબાયો છે. શરૂઆતમાં જ નાયિકા કહે છે, ‘વસીને બારસાખે પાંગરી છું હું’. આ વાત સ્ત્રીની વેલ જેવી કુમાશ જતાવે છે, અવલંબન મેળવવાનો પોતાનો મૂળભૂત હક બતાવે છે અને ઘરમાં તન-મનથી ઠરીઠામ થયાનો ભાવ પણ આટલા શબ્દોમાં સમાઈ જાય છે. ઘરને સ્ત્રીનો સ્પર્શ છે ને સ્ત્રીને ઘરનો સ્પર્શ છે. એકબીજાને મળતી, અપાતી હૂંફમાં આખુંયે કુટુંબ ધબકતું રહે છે. આંગણથી માંડીને બારસાખ અને ઘરની દીવાલો પણ આ સ્પર્શના સૂરમાં વહ્યા કરે છે. પરણતી કન્યાના લોહીમાં આ ભાવના ન વહેતી હોત તો ક્યાંય કુટુંબ બનત નહીં !     

ગ્રહો, કુંડળીઓ મેળવવાની વાત ભલે ચાલ્યા કરે પણ અંતે તો એકબીજાને અનુકૂળ થઈને રહેતાં આવડે છે ?… એ એકમાત્ર સવાલ અને જવાબ છે. સ્વભાવ બરાબર જાણી લીધા પછી અભાવ કેમ દૂર રાખવા ને લગાવ કેમ વધારવો એ એક કળા છે. સાંવરો ને સાંવરી – પતિ-પત્નીનું એકબીજા પ્રત્યે અનુકૂલન જ સુખનો રસ્તો છે. અનુકૂલનની રીતો બદલાય છે. સ્માર્ટ સમયની સ્માર્ટ રીતો – એથી એના ઉદ્દેશમાં કે પરિણામમાં ફરક નથી પડતો. અલબત્ત સ્માર્ટ સમય ક્યારેય ટૂંકો નથી બનતો. થોડા વર્ષો એકબીજાના ઘસરકા ખમવા પડે છે. પછી ધીમે ધીમે સામસામે ખૂણા-ખાંચાઓ  સેટ થતાં જાય છે. ધીમે ધીમે અનુભૂતિ થતી જાય છે કે ‘આઈ લવ યુ’ કહ્યા વગર પણ પ્રેમમાં જીવી શકાય. એકમેકનો સંપૂર્ણ સ્વીકાર એ જ સંબંધનું આખરી સત્ય છે.    

‘વરને નહીં, ઘરને વરી છું’ કહી નાયિકાએ એકસાથે ફરજ અને અધિકારની વાત મૂકી દીધી. આનાથી વધારે સમજણ શી હોઈ શકે ?  અને મજ્જાની વાત આ છે;  નાયિકા પ્રેમથી ને અધિકારથી કહી દે છે, ‘તું ઘરનો મોભ હોઈશ પણ ધરી છું હું !’ આમ કહીને એણે બેય પલ્લાં સમતોલ કરી દીધા. સ્ત્રીસમાનતાની વાતો ક્યારેક અર્થહીન પણ લાગે છે. સમજણનો સેતુ સર્જાય તો સમાન અસમાન જેવી ધારણાનેય અવકાશ ન રહે અને આ તો કાંઈ પરીક્ષાનું પ્રશ્નપત્ર નથી કે એકવાર જવાબો આવડી ગયા એટલે પાસ. જીવનમાં પાસ-નાપાસની રમત સતત રમ્યા જ કરવી પડતી હોય છે. રમવાની મજા કેમ લેવી એ શીખવાનું છે, થાક્યા વગર આનંદથી રમતાં શીખવાનું છે  !      

તો દક્ષા સંઘવી મકાનમાંથી  ઘર ગૂંથવાની વાતને નમણાશથી રજૂ કરે છે, 

ઇચ્છાનાં પીંછાઓ સાચવી સાચવીને મૂકું છું લાગણીના બાનમાં
હું તો ઘર રે ગૂંથું છું મકાનમાં.
ઘેલી રે ઘેલી તેં તો બાંધ્યા આકાશ એમ ગણગણતું કોણ મારા કાનમાં
હું તો ઘર રે ગૂંથું છું મકાનમાં. …..

મીનાક્ષી ચંદારાણા પોતાના ઘરમાં પોતાના લોકો સાથે મસ્તીથી જીવવાની વાત આ શબ્દોમાં કહે છે,  

શું છે કે ખાઇ પીને માણીએ બસ મોજથી ભવને / અમે તો છેલ છોગાળા અમારા અદ્યતન ઘરમાં
ટપકતી છત નથી, ઠંડી ને ગરમી પણ નિયંત્રિત છે / ફક્ત મસ્તીના સરવાળા અમારા અદ્યતન ઘરમાં…

‘કાવ્યવિશ્વ’ને આવકાર

આપના દ્વારા જે કાવ્યરચનાઓ પોસ્ટ કરવામાં આવે છે એ મને એક નવા જ કાવ્યવિશ્વમાં લઈ જાય છે. મારા મનોભાવોને ઝળહળાવે છે. Thank you very much લતાબહેન આપની સાથે જોડાયાનું મને ગૌરવ છે. ~ રૂપલ અશ્વિન મહેતા

🌹જન્મદિનવિશેષ 4 સપ્ટેમ્બર🌹