🔆રઘુવીર ચૌધરી ~ હું વિવાદને વારું 🔆   

હું વિવાદને વારું.
સામા સ્વરમાં સત્ય હોય ના હોય તોય હું ધારું.

અનુભવોની કરું આપલે,
તમને લાગે વિતથ તો ભલે,
સરવૈયું સરખું કરવા હું મારી રકમ સુધારું.

મળે વિસામો તોય ચાલવું,
અજાણ સંગે અભય મહાલવું,
અંતરાયના રૂપરંગની રમણા ઉરે ઉતારું.

તરુવર તારા ગણે આભલે,
સરવરમાં લહેરાય ઝલમલે,
તરણાં રાજી થાય આગિયે, હું અંધાર વિસારું.

~ રઘુવીર ચૌધરી

અજવાળાના ખેપિયા જેવા આગિયા ~ ઉદયન ઠક્કર

કાવ્યનાયકનો સ્વભાવ વિવાદને નકારીને સંવાદ સ્વીકારવાનો છે. માણસ સામાજિક પાણી છે. સમાજ દુઃખી હોય તો માણસ સુખી ન રહી શકે, શાંતિ અવિભાજ્ય છે. એક પ્રજાસમૂહ અશાંત હોય તો છેવટે બીજોય અશાંત થવાનો.

સ્કોટિશ કવિ રૉબર્ટ બર્ન્સ કહે છે, ‘ઓહ, વુડ સમ પાવર ધ ગિફ્ટી ગિવ અસ/ટુ સી અવરસેલ્સ ઍઝ અધર્સ સી અસ. (કોઈ તો મને એવી ભેટ આપો કે હું પારકી આંખે પોતાને જોઈ શકું.) કાવ્યનાયકે પોતાનો કક્કો ખરો કરવો નથી, તે સામા માણસમાં રહેલું સત્ય સ્વીકારવા માગે છે, અને સત્ય ન હોય તો છે એવું ધારવા માગે છે. કાયદો શંકાનો લાભ આપે પણ આ તો શ્રદ્ધાનો લાભ આપવાની વાત છે.

પાંચ આંધળા અને હાથીની વાર્તા જાણીતી છે. જુદા જુદા માણસોનો અનુભવ જુદો જુદો હોઈ શકે. આપ—લે કરવાથી, તડજોડ કરવાથી સંવાદ રચાઈ શકે. ‘વિતથ’ યાને તથ્ય વિનાનું, મિથ્યા. નાયક સરવૈયું (બૅલેન્સ શીટ) સરખું કરવા પોતાનો આંકડો સાચો હોય તોય સુધારવા તૈયાર છે. આંકડાની સાથોસાથ નાયક અહમ્ ભૂંસવા તૈયાર છે.

કાવ્યનાયકનું જીવનદર્શન એવું છે કે ઉદ્યમી રહેવું, થાકીને બેસી ન પડવું. અજાણ્યાનો અવિશ્વાસ ન કરવો. વેદોમાં અભયમંત્ર છે: મિત્રાત્ અભયમ્, અમિત્રાત્ અભયમ્.—અમે મિત્ર કે શત્રુ, સૌથી અભય રહીએ. જીવનમાં વાડ આડે આવે ત્યારે તેને ઠેકી જવાની હોય. માટે કાવ્યનાયક અંતરાયને અસુંદર નહિ પણ સુંદર ગણે છે. ‘રમણા’ શબ્દ ‘રમૂ’ ધાતુમાંથી આવ્યો છે. આપણે અંતરાયની સુંદરતાનો ખેલ હૈયે ઉતારવાનો છે.

રાતે વૃક્ષને અંધકાર વીંટળાયેલો હોય, પણ તે તારાઓ ગણીને તેજોમય રહે. સરવર પણ ચંદ્ર—તારાઓની ઝલમલ ઝીલે. તરણાં અજવાળાના ખેપિયા જેવા આગિયા નિહાળીને પોરસાય. આ ત્રણ દૃષ્ટાંત આપ્યા પછી નાયક કહે છે કે હુંય પ્રકાશ યાદ રાખીને અંધાર વિસારે પાડું છું.

આ ગીત કટાવ છંદમાં અને કોમળ વર્ણોથી (વ,સ,ર,ત) રચાયું છે. પંક્તિઓ નાની છે. અટપટાં પ્રતીક કે ક્લિષ્ટ પદાવલિ નથી. કાવ્યરચના કાવ્યનાયકના સ્વભાવ જેવી જ સરળ છે.

🙏🏻‘કાવ્યવિશ્વ’ની મુલાકાત લેવા બદલ આભાર. પ્રતિભાવ લખશો તો ગમશે. આપ આ સાઇટ subscribe કરો એવી અપેક્ષા.

***
‘કાવ્યવિશ્વ’ વિશે વિદ્વાનોના પ્રતિભાવ
કવિતા અને કવિતા વિશે આમ વિધવિધ ભૂમિકાએ રહીને ‘કાવ્યવિશ્વ’ પોતાની એક કેડી સ્થાપવા આગળ વધે છે એ જાણી આનંદ. કૃતિપસંદગી અને સામગ્રીની યથાતથતા સર્વોતમ રહેશે તો આવતીકાલે જરૂર એનું એક સ્થાન બનશે. આપને અભિનંદન.~ સંજુ વાળા
***

🌹દિનવિશેષ 15 ઓગસ્ટ🌹

પહાડ