🔆કવિ કાન્ત ~ ઓ હિંદ ! દેવભૂમિ🔆

ઓ હિંદ ! દેવભૂમિ ! સંતાન સૌ તમારાં !
કરીએ મળીને વંદન ! સ્વીકારજો અમારાં !

હિંદુ અને મુસલ્મિન : વિશ્વાસી, પારસી, જિન :
દેવી ! સમાન રીતે સંતાન સૌ તમારાં !

પોષો તમે સહુને, શુભ ખાનપાન બક્ષી :
સેવા કરે બને તે સંતાન સૌ તમારાં !

રોગી અને નીરોગી, નિર્ધન અને તવંગર,
જ્ઞાની અને નિરક્ષર : સંતાન સૌ તમારાં !

વાલ્મીકિ, વ્યાસ, નાનક, મીરાં, કબીર, તુલસી,
અકબર, શિવાજી, માતા ! સંતાન સૌ તમારાં !

સૌની સમાન માતા, સૌએ સમાન તેથી :
ના ઉચ્ચનીચ કોઈ સંતાન સૌ તમારાં !

ચાહો બધાં પરસ્પર : સાહો બધાં પરસ્પર
એ પ્રાર્થના કરે આ સંતાન સૌ તમારાં ! 
~ કવિ કાન્ત

દિવ્ય ભાસ્કર @ કાવ્યસેતુ 344 @ 14 ઓગસ્ટ 2018 * લતા હિરાણી

કવિ કાન્તની આ રચના વાંચતા યાદ આવે છે આ પંક્તિઓ, ‘જનની જન્મભૂમિ સ્વર્ગથી મહાન છે !’ કોઈને મહાન માનવું કે ન માનવું એ ભાવનાનો પ્રશ્ન છે પણ આજના સંદર્ભમાં હું ‘મહાન’ શબ્દને બદલે ‘વહાલી’ શબ્દ વાપરવો વધુ પસંદ કરીશ.

ઘરની બહાર નીકળતાં જ યક્ષપ્રશ્નો ઘેરી વળે છે. એના ઉત્તર કાં તો મળતા નથી કાં બહુ અઘરા હોય છે. આમ છતાં પોતાનો દેશ એ પોતાનો દેશ એમાં જરાય મીનમેખ નહીં. એ જ્યારે પરદેશ જઈએ ત્યારે ખબર પડે ! બીજા દેશમાં બધું ખૂબ સારું લાગે, સુંદર લાગે પણ અમુક સમય સુધી ગમે, પછી એમ થાય કે હવે પોતાના ઘરે, વતનમાં જઈએ તો સારું !

પોતાના દીકરા-દીકરી સાથે પરદેશ સ્થાયી થયેલ માતા-પિતાને આ અનુભૂતિ સતત થતી હોય છે. ચોખ્ખા હવા-પાણી ને અઢળક કુદરતી સૌંદર્યની વચ્ચે રહેવા છતાં એ લોકો પોતાના દેશથી વિખૂટા પડી જવાની એક છૂપી વેદના સતત અનુભવ્યા કરે છે. કોઈ એને નોસ્ટાલ્જીયા કહી શકે. એ હકીકત છે જેનો ઇનકાર ન થઈ શકે. સામે ઊભેલી સ્ત્રી ગમે એટલી સુંદર હોય પણ બાળકને પોતાની મા જેટલું વહાલું કોઈ ન લાગે એવી આ વાત છે.

સ્કોટલેન્ડના વિખ્યાત પર્યટનસ્થળ ‘હાઈલેન્ડ્સ’માં પરદેશીઓના મેળા વચ્ચે અચાનક ગુજરાતી વાક્ય – ‘આવી જાઉં ?’ સાંભળીને મારા કાન જે ચમક્યા હતા અને દિલને જે ખુશીનો અનુભવ થયો હતો એનો રોમાંચ આજેય અકબંધ છે. માતા, માતૃભાષા ને માતૃભૂમિ, એનું સ્થાન કોઈ ન લઈ શકે. યુવાન લોકો જે પરદેશ જવા પાછળ દોટ મૂકી રહ્યા છે એનેય આમ તો પૈસા પાછળની દોટ કહેવી પડે. અનેક લોકોને કહેતા સાંભળ્યા છે કે જો અહીં જ સરસ આવક મળતી હોય તો રહેવા માટે ભારત જેવું ક્યાંય નહીં ! અને એવું થતાં લોકો દેશમાં પાછા આવીને સ્થાયી થયાના દાખલા પણ છે. આ માતૃભૂમિનો પ્રતાપ છે.  

આવી આપણી માતૃભૂમિ, હિન્દભૂમિને પ્રણામ કરીએ. આપણા ઋષિ-મુનીઓને, આપણા ભવ્ય ભૂતકાળને, આપણા અનુપમ ઐતિહાસિક વારસાને અને ભારતભૂમિના સપૂતોને વંદન કરીએ. જે દેશની હવા આપણામાં પ્રાણનો સંચાર કરે છે, એમાં પ્રદૂષણની કાળપ ઓછી થાય, જેથી સુંદર વાદળો અનરાધાર વર્ષા કરે અને આ ધરતી ધનધાન્યથી લચી પડે, એ જ આ દિવસની પ્રાર્થના. હિન્દુ, મુસ્લિમ, સીખ, ઈસાઈ – ભારતદેશના સૌ સંતાનો હળીમળીને રહે અને આપણી માતૃભૂમિ વિશ્વશાંતિનું પ્રથમ પગથિયું બની રહે એ જ મંગલ કામના.        

🙏🏻‘કાવ્યવિશ્વ’ની મુલાકાત લેવા બદલ આભાર. પ્રતિભાવ લખશો તો ગમશે. આપ આ સાઇટ subscribe કરો એવી અપેક્ષા.

***
‘કાવ્યવિશ્વ’ વિશે વિદ્વાનોના પ્રતિભાવો

કવિતા અને કવિતા વિશે આમ વિધવિધ ભૂમિકાએ રહીને ‘કાવ્યવિશ્વ‘ પોતાની એક કેડી સ્થાપવા આગળ વધે છે એ જાણી આનંદ. કૃતિપસંદગી અને સામગ્રીની યથાતથતા સર્વોતમ રહેશે તો આવતીકાલે જરૂર એનું એક સ્થાન બનશે. આપને અભિનંદન.- સંજુ વાળા
***

🌹દિનવિશેષ 15 ઓગસ્ટ🌹

શાળા શિક્ષણ