🔆રાધિકા પટેલ ~ મને ભીંત🔆

મને ભીંત જરા પણ પસંદ નથી;
કારણ કે મને આકાશ ગમે છે..!!
હું કંઈ કીડી નથી કે ચાલ્યા કરું – હારબંધ.
હું ગરોળી પણ નથી કે રાહ જોયા કરું.
હું ફેંકી દઉં મારા કપાળનો સૂરજ આ ભીંત પર તો-
ક્ષણમાં રાખ, બધુંય.
મારે ભીંત પર ટકોરા પાડવાની જરૂર નથી;
હું મારા અવાજથી ખેરવી શકું છું-
ફક્ત પોપડી જ નહિ-રંગ, રેતી, ઈંટ અને સિમેન્ટ સુધ્ધાં..!!
હું મારા નખથી ખોતરી શકું છું – એમાં બારી અને દરવાજો.
પાણી બતાવું એને તો તરવા લાગે-એ.
કે પછી કેશ વડે ઝાટકી નાખું-આખું ચોમાસું એના પર…!!
હું એક દરિયો ચીતરી શકું છું એના પર – નજર ફેરવીને.
મારી આંગળીના ટેરવેથી હું ઉગાડી શકું છું, બગીચો-ભીંત પર.
મને ફૂંક મારી એમાંથી પંખી ઉડાડતા આવડે છે..!!
જો હું એના પર હથેળી ફેરવું પ્રેમથી….
તો, છૂટી જાય એનું-
ભીંતપણું..!
સારું છે કે મેં હજુ સુધી એને ચૂમી નથી-
નહીંતર….!!
હું બીજું ઘણુંય કરી શકું છું.
મારાંમાં હજુય મોજુદ છે-
મારું પીપળાપણું…!! 

~ રાધિકા પટેલ

દિવ્ય ભાસ્કર @ કાવ્યસેતુ 360 @ 18 ડિસેમ્બર 2018 * લતા હિરાણી

*પ્રખર પોતાપણાની કવિતા*

યાદ આવી જાય, આપણો રૂઢિપ્રયોગ – ‘ભીંત ફાડીને પીપળો ઊગે’ ! એક શક્તિશાળી બીજમાંથી કુમળા તંતુઓ ફૂટે અને આ તંતુઓ પોતાની તાકાતથી એવા વધતા જાય કે અંતે એ ભીંત જેવી ભીંતને ચીરી નાખે. ખડકોમાં તિરાડ પાડીને ઊગતા તરણાં અત્યંત કોમળ હોય છે પણ એની તાકાતને એના સ્વરૂપ સાથે કશી લેવાદેવા નહીં. કોમળ હૈયાની અડીખમ શક્તિનું પ્રતીક એટલે સ્ત્રી ! વેલની જેમ વીંટળાઇ વળતી અને લાગણીનો આધાર ઝંખતી સ્ત્રી જ્યારે મનને ઝટકોરી ટટ્ટાર ઊભી થાય છે ત્યારે શું બને એ જાણવું હોય તો રાધિકાનું આ કાવ્ય વાંચવું પડે ! આવી અનેક સ્ત્રીઓના દાખલાઓથી ઇતિહાસના પાનાં ભર્યા છે.

‘હું શું કરી શકું છું !’ અને મને શું ‘જરા પણ પસંદ નથી’ એની અડીખમ અભિવ્યક્તિ આ કવિતામાં ટકોરાબંધ સચોટતાથી વ્યક્ત થઈ છે. પ્રતીકોની પસંદગી કાવ્યને જાનદાર બનાવી દે છે. કવિતામાં કલ્પના હોય છે અને અહીં એ આ કલ્પના તદ્દન વાસ્તવિક લાગે છે. અહીં માત્ર શબ્દોના સાથિયા નથી. કારણ વાસ્તવિક જીવનમાં પણ નજર નાખીશું તો આ શબ્દોને સાર્થક ઠેરવે એવા ચાર ઉદાહરણ તો આપણી આસપાસ જીવતા જોવા મળશે. કતારબંધ કે લાચારીથી જીવતા જીવો પણ દુનિયામાં હોય છે, વિશ્વ આ શંભુમેળાઓનું જ બનેલું છે પણ એમાં આવી હસ્તીઓનો ઉજાસ બીજા લાચાર જીવોને પ્રેરણા આપતો હોય છે અને એનાથી કોઈ ચાર કદમ પણ ચાલવાનું સાહસ કરે તો સરવાળે આ શક્તિ જગતને જીવવા જેવું બનાવી દેતી હોય છે.

પોતાની જાત વિષે સ્પષ્ટ હોવું, પોતાની શક્તિઓથી સભાન હોવું એ સૌને માટે સહજ નથી. પોતાની આવડત, કૌશલ્યથી અજાણ રહીને જિંદગી પૂરી કરી નાખતા જીવો કેટલા બધા ! એટલે જ બાળકને સૌ પ્રથમ શીખવવાની અથવા કહો કે માબાપે સૌ પ્રથમ શીખવાની બાબત આ જ છે કે પોતાના બાળકની શક્તિ ઓળખે, એને ઈશ્વરે શું  વિશિષ્ટ આપ્યું છે એ શોધી કાઢે, બાળકને પણ એ શોધતા શીખવે જેથી એ પોતાની ઈશ્વરદત્ત શક્તિઓને વિકસાવે. આજે અનેક કવયિત્રીઓ, લેખિકાઓ એવી છે કે જેમણે લગભગ ચાલીસ-પિસ્તાલીસ વરસ પછી પોતાની પ્રતિભા ઓળખી અને કામ શરૂ કર્યું. જો એમણે કિશોરાવસ્થાથી જ પોતાનો મૂળ રાહ પકડ્યો હોત તો એ આજે ક્યાં હોત !

નાયિકાને આકાશ પસંદ છે. આકાશની વિશાળતા, એનું ખુલ્લાપણું અને સતત ગતિ એ જીવનનું પ્રતીક છે. જીવન એવું જ હોવું જોઈએ. આકાશની ગતિ અને અવકાશ એ સૌને મળવા જોઈએ. આ કવિતા પ્રખર પોતાપણાની કવિતા છે, અડીખમ આત્મવિશ્વાસની કવિતા છે. આવો વિશ્વાસ માનવીમાં જાગે ત્યારે એનું તરણા જેવું કોમળ હૈયું, ભીંત ફાડીનેય ઊગી શકે, આકાશ તરફ ગતિ કરી શકે….  એ હથેળીમાં હિમાલય લઈ શકે…….   

‘કાવ્યવિશ્વ’ને આવકાર

ખૂબ ઉમદા કાર્ય હાથ ધર્યું છે. પ્રતિદિન કાવ્યસાહિત્ય અને જન્મદિન પ્રમાણે પણ સાહિત્યકાર વિશે વિચારવું, લખવું અને પ્રગટ કરવું એક સાધના છે. ઈ-સાહિત્યના આ પડાવને સત્કારું છું. ~ વર્ષા પ્રજાપતિ
(આપ પણ ‘કાવ્યવિશ્વ’ વિશે આપનો અભિપ્રાય મોકલશો તો ગમશે.)  

🌹જન્મદિનવિશેષ 21 સપ્ટેમ્બર🌹 

સહજતા